Czy marihuana uzależnia? Objawy i skala ryzyka

Tak, marihuana może uzależniać — ale odpowiedź „tak” bez kontekstu jest równie myląca jak „nie”. Większość osób używających nie rozwija uzależnienia, a ryzyko zależy przede wszystkim od wieku rozpoczęcia i częstotliwości używania. Poniżej: co mówią badania, jak marihuana wypada na tle innych substancji, jak wygląda zaburzenie używania konopi i po czym poznać, że coś zaczyna wymykać się spod kontroli.

Jak często marihuana uzależnia — liczby zamiast opinii

Uzależnienie od marihuany rozwija się u mniejszości używających, ale ryzyko wyraźnie rośnie w dwóch grupach. Przeglądowa praca opublikowana w „New England Journal of Medicine” (Volkow i wsp., 2014) podsumowuje szacunki dotyczące ryzyka uzależnienia [1]:

Dwa wnioski płyną z tego wprost. Po pierwsze, wiek rozpoczęcia ma znaczenie — mózg w okresie dojrzewania reaguje inaczej. Po drugie, częstotliwość jest silniejszym czynnikiem niż sama ekspozycja: okazjonalne i codzienne używanie to zupełnie różne poziomy ryzyka.

Marihuana na tle alkoholu, nikotyny i kokainy

Na tle innych popularnych substancji marihuana ma niższe ryzyko przejścia od pierwszego użycia do uzależnienia. Pokazało to duże amerykańskie badanie populacyjne NESARC (Lopez-Quintero i wsp., 2011), które oszacowało, jaki odsetek osób po pierwszym kontakcie z substancją rozwija w ciągu życia uzależnienie [2]:

Niższe ryzyko nie oznacza braku ryzyka. U osób, które uzależnienie rozwiną, zaburzenie może trwać latami i realnie utrudniać życie — dlatego warto znać jego objawy.

Za co odpowiada THC, a za co CBD

Za potencjał uzależniający marihuany odpowiada THC — to on wywołuje efekt psychoaktywny i aktywuje mechanizmy nagrody. CBD nie ma takiego działania. W badaniu z grupą placebo u osób często palących marihuanę (Babalonis i wsp., 2017) doustne CBD, także w wysokich dawkach, nie dawało sygnałów potencjału nadużywania [5]. Przegląd danych klinicznych (Iffland i Grotenhermen, 2017) również nie opisuje zależności tego typu, choć autorzy zaznaczają ograniczoną liczbę badań nad długotrwałym stosowaniem [6].

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie: produkty z konopi siewnej o zawartości THC poniżej dopuszczalnego progu nie niosą tego ryzyka, bo nie zawierają substancji, która za nie odpowiada. Tak jest w przypadku olejków CBD i suszu konopnego CBD. Więcej o samym kannabidiolu przeczytasz na stronie co to jest CBD.

Objawy uzależnienia od marihuany

W klasyfikacjach medycznych uzależnienie funkcjonuje jako zaburzenie używania konopi. Rozpoznaje się je nie po samym fakcie używania, lecz po wzorcu i konsekwencjach w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Według klasyfikacji DSM-5 im więcej kryteriów jest spełnionych, tym poważniejsze zaburzenie: 2–3 oznaczają postać łagodną, 4–5 umiarkowaną, a 6 i więcej ciężką.

Objawy odstawienia marihuany

Objawy odstawienia występują u około połowy osób używających marihuany regularnie. W metaanalizie obejmującej ponad 23 tysiące uczestników (Bahji i wsp., 2020) zespół odstawienny stwierdzono u 47% osób używających regularnie lub uzależnionych [4]. Przegląd Budneya i współpracowników (2004) opisuje ich typowy przebieg w czasie [3]:

Objawy odstawienia marihuany nie zagrażają życiu, ale bywają na tyle uciążliwe, że skłaniają do powrotu do używania — i to jeden z mechanizmów podtrzymujących problem.

Kiedy warto poszukać pomocy

Pomocy warto szukać wtedy, gdy używanie zaczyna wpływać na resztę życia — sygnałem nie jest sama częstotliwość. Jeśli próby ograniczenia się nie udają, jeśli używanie stało się sposobem radzenia sobie z emocjami albo jeśli bliscy zwracają uwagę na zmianę, to moment na rozmowę ze specjalistą.

Pomocy udzielają poradnie leczenia uzależnień, także w ramach publicznej opieki zdrowotnej i bez skierowania. Anonimowo można też zadzwonić pod bezpłatny Ogólnopolski Telefon Zaufania „Narkotyki — Narkomania”: 800 199 990. Pierwszy krok nie wymaga deklaracji, że „jest się uzależnionym” — wystarczy chęć przyjrzenia się sprawie.

Czy medyczna marihuana uzależnia

Medyczna marihuana zawiera THC, więc ryzyko uzależnienia istnieje także w terapii, ale nadzór lekarski je ogranicza. Terapia różni się od używania rekreacyjnego w trzech istotnych punktach: dawka jest ustalona, produkt ma znany skład, a przebieg leczenia podlega kontroli. To zmniejsza część ryzyk, ale ich nie usuwa — dlatego terapia wymaga regularnych wizyt, a nie tylko przedłużania recepty.

Jeśli w trakcie terapii zauważasz, że potrzebujesz coraz większych ilości albo sięgasz po susz poza ustalonym schematem, powiedz o tym lekarzowi. To informacja kliniczna, nie powód do wstydu.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Marihuana może uzależniać, ale ryzyko nie rozkłada się równo: dotyczy około 9% używających, a najwyższe jest u osób zaczynających w okresie dojrzewania i używających codziennie. Na tle nikotyny, alkoholu i kokainy wypada niżej, co nie znaczy, że jest bez znaczenia. Odpowiada za nie THC, nie CBD. O problemie świadczy nie częstotliwość sama w sobie, tylko utrata kontroli i konsekwencje w życiu codziennym — a wtedy warto porozmawiać ze specjalistą.